Rozmowy o IT

Odcinek 1: Co to jest system ERP?

A偶 97% przedsi臋biorstw uwa偶a, 偶e jedn膮 z g艂贸wnych zalet wdro偶enia systemu ERP w organizacji jest poprawa wydajno艣ci operacyjnej. Czym dok艂adnie jest system ERP, jak膮 rol臋 pe艂ni w dzia艂aniu firmy i co mo偶na z nim osi膮gn膮膰? Odpowiadamy w 1 odcinku!

Czego dowiesz si臋 w trakcie odcinka?
  • Czym jest system klasy ERP i jak dzia艂a
  • Jakie korzy艣ci zapewnia firmom z perspektywy pracy r贸偶nych u偶ytkownik贸w
  • W jakie funkcjonalno艣ci powinien by膰 wyposa偶ony
  • Czy jest to rozwi膮zanie dla wszystkich
  • Kiedy zdecydowa膰 si臋 na wdro偶enie
  • Jaka jest r贸偶nica mi臋dzy systemem ERP w modelu tradycyjnym a chmurowym
W tym odcinku bior膮 udzia艂
System ERP przedstawiony przez ekspert贸w
Przemys艂aw Kniat
Ekspert ERP
Przemys艂aw Kniat jest Menad偶erem ds. Sprzeda偶y w firmie IT.integro. Odpowiada za strategi臋 sprzeda偶y systemu ERP oraz dedykowanych rozwi膮za艅 biznesowych i bran偶owych do segmentu SMB na rynku krajowym. Od ponad 12 lat jego praca zwi膮zana jest z systemem Microsoft Dynamics 365 Business Central i 艣rodowiskiem Microsoft.
System ERP przedstawiony przez ekspert贸w
Rados艂aw Dudziak
Prowadz膮cy
Rados艂aw Dudziak to Specjalista ds. Obs艂ugi Klienta w firmie technologicznej IT.integro. Ze sprzeda偶膮 zwi膮zany jest od ok. 15 lat. W swojej pracy zajmuje si臋 obs艂ug膮 klient贸w polskich i zagranicznych. Do jego obowi膮zk贸w nale偶膮 przede wszystkim negocjacje wszelkiego rodzaju um贸w z klientami oraz partnerami firmy. Poza realizacj膮 g艂贸wnej dzia艂alno艣ci IT.integro w obszarze sprzeda偶y i wdra偶ania systemu ERP - Dynamics 365 Business Central - wspiera on przedsi臋biorc贸w tak偶e w zakresie rozwoju innych nowoczesnych technologii dla biznesu, takich jak Microsoft 365.

Transkrypcja podcastu:

Rados艂aw Dudziak: Cze艣膰! Czy wiecie, 偶e a偶 97% przedsi臋biorstw wskazuje zwi臋kszenie wydajno艣ci operacyjnej jako g艂贸wn膮 korzy艣膰 z wdro偶enia systemu ERP? Dzisiaj porozmawiamy o tym, czym jest system ERP oraz w jaki spos贸b wspiera budowanie konkurencyjno艣ci dzi臋ki innowacyjnym technologiom.

Nazywam si臋 Rados艂aw Dudziak i o tym, co to jest system ERP b臋d臋 rozmawia艂 z Przemkiem Kniatem.

Przemys艂aw Kniat: Cze艣膰.

Rados艂aw Dudziak: Obaj pracujemy bezpo艣rednio z klientami w IT.integro i mamy w tym zakresie 艂膮cznie prawie 20 lat do艣wiadczenia. Przemku, powiedz zatem, co to jest system ERP.

Przemys艂aw Kniat: Systemy ERP maj膮 swoj膮 d艂ug膮 histori臋, jak wiesz ponad 30-letni膮. Powsta艂y na bazie ewolucji system贸w informatycznych wspomagaj膮cych zarz膮dzanie firm膮. Ich g艂贸wn膮 cech膮 i zalet膮 jest to, 偶e integruj膮 wszystkie obszary dzia艂alno艣ci wsp贸艂czesnego przedsi臋biorstwa. Czyli i finanse, i zasoby ludzkie, i tak zwan膮 "dzia艂alno艣膰 operacyjn膮". Je偶eli m贸wimy o finansach to m贸wimy zar贸wno o rachunkowo艣ci finansowej, o zarz膮dzaniu finansami, ale r贸wnie偶 rachunkowo艣ci zarz膮dczej i controllingu, np. bud偶etowanie, rachunek koszt贸w czy przep艂ywy pieni臋偶ne. Je艣li m贸wimy o zasobach ludzkich to m贸wimy o tych twardych elementach kadrowo-p艂acowych, jak i o rejestracji czasu pracy pracownik贸w. Te偶 o mi臋kkim HR-ze, czyli szkoleniach, 艣cie偶ce kariery, portalu pracownika.

Natomiast je艣li m贸wimy o dzia艂alno艣ci operacyjnej no to tutaj mamy oczywi艣cie takie modu艂y jak sprzeda偶 i dystrybucja, zarz膮dzanie zaopatrzeniem, zarz膮dzanie produkcj膮 czyli te elementy funkcjonalne MRP II. Jak i dodatkowe modu艂y - projekty, kontrola jako艣ci, utrzymanie ruchu, serwis. Jak wida膰, jest ich dosy膰 sporo.

Rados艂aw Dudziak: W takim razie jaka jest rola systemu ERP, skoro dzia艂a w r贸偶nych obszarach? Czy prawie wszystkich obszarach firmy.

Przemys艂aw Kniat: Systemu ERP rozwijaj膮 si臋 w toku post臋pu technologicznego. Dzisiaj 偶yjemy w czasach cyfrowej transformacji, gdzie do g艂osu dochodz膮 nowoczesne technologie takie jak chmura obliczeniowa, internet rzeczy, sztuczna inteligencja, Big Data. W tym kontek艣cie systemy ERP na pewno powinny stanowi膰 taki fundament w艂a艣nie cyfrowej transformacji, czyli by膰 z jednej strony scentralizowanym 藕r贸d艂em danych - ale tak偶e elementem, w kt贸rym te dane s膮 gromadzone z wielu r贸偶nych poziom贸w organizacji. Po co? Po to, 偶eby stanowi膰 te偶 藕r贸d艂o decyzji biznesowych. Dzi臋ki temu u偶ywamy wysokiej jako艣ci danych w systemach ERP, jeste艣my w stanie robi膰 bardziej precyzyjne analizy, a decydenci s膮 w stanie podejmowa膰 bardziej precyzyjne i trafniejsze decyzje biznesowe. Wi臋c to jest drugi element.

Trzeci element, o kt贸rym warto wspomnie膰 to ekosystem, czyli systemy ERP powinny by膰 elementem sp贸jnego ekosystemu. Po co? Po to, 偶eby integrowa膰 jak najwi臋cej rozwi膮za艅 informatycznych dost臋pnych w organizacji w celu automatyzacji proces贸w oraz w celu usprawnienia przep艂ywu informacji mi臋dzy u偶ytkownikami, dzia艂ami, firmami w ramach grupy itd.

Czwarty wa偶ny element to u偶ytkownicy i dost臋p do informacji dla u偶ytkownik贸w systemu. Informacja jest dzisiaj kluczowa i system ERP... nowoczesny system ERP powinien znosi膰 te wszystkie bariery w dost臋pie do informacji. Te cztery elementy s膮 najwa偶niejsze.

Rados艂aw Dudziak: System贸w ERP jest na rynku bardzo du偶o. Czy mo偶esz powiedzie膰, czym one si臋 mi臋dzy sob膮 r贸偶ni膮? Mo偶e jednak s膮 takie same, podobne?

Przemys艂aw Kniat: Jasne, jest du偶o system贸w - masz racj臋. Jest ju偶 pewnie z kilkadziesi膮t dost臋pnych na rynku. Mo偶na te偶 r贸偶ne kryteria podzia艂u system贸w zastosowa膰. Skupmy si臋 na trzech. Pierwszy to systemu ERP mo偶emy podzieli膰 ze wzgl臋du na spos贸b, w jaki s膮 one dostarczane i gdzie s膮 instalowane. Mamy dosy膰 czytelny podzia艂 - systemy lokalne (tzw. tradycyjne) i systemy chmurowe. Lokalne, czyli takie, kt贸re instalujemy u klienta; chmurowe to takie, kt贸re instalujemy w chmurze, w modelu IaaS, czyli infrastruktura jako us艂uga, b膮d藕 w modelu SaaS, czyli oprogramowanie jako us艂uga. To jest jeden z klasycznych podzia艂贸w.

Id膮c dalej, systemy mo偶emy podzieli膰 r贸wnie偶 ze wzgl臋du na wielko艣膰 firm, a tak偶e struktur臋 organizacyjn膮 firmy. Czyli mog膮 to by膰 systemy lokalne b膮d藕 systemy grupowe. Systemy lokalne, czyli takie, kt贸re mog膮 by膰 u偶ywane w konkretnym kraju b膮d藕 spe艂niaj膮 przepisy prawne tylko danego kraju. Grupowe czy te偶 mi臋dzynarodowe to takie, kt贸re mo偶emy wdra偶a膰 w korporacjach mi臋dzynarodowych i te偶 maj膮 inn膮 charakterystyk臋 w kontek艣cie zarz膮dzania danymi procesami. I trzecie kryterium, o kt贸rym mo偶emy powiedzie膰 to bran偶owo艣膰, czyli systemy mo偶emy podzieli膰 na systemy tzw. uniwersalne, czyli takie kt贸re nie s膮 dedykowane konkretnej bran偶y tylko mog膮 by膰 wdro偶one w dowolnych sp贸艂kach, o dowolnej specyfice i segmencie rynku.

Z drugiej strony s膮 systemy w艂a艣nie bran偶owe, kt贸re s膮 dedykowane tylko konkretnej bran偶y, konkretnemu segmentowi. No s膮 takie bran偶e, jak bran偶e chemiczne, bran偶a farmaceutyczna, bran偶a motoryzacyjna, automative czy te偶 bran偶a meblowa, kt贸re maj膮 dosy膰 specyficzne wymagania. I tutaj sprawdzaj膮 si臋 systemy bran偶owe. S膮 te偶 systemy, kt贸re - mo偶na powiedzie膰 - s膮 czym艣 pomi臋dzy, czyli systemy uniwersalne. One s膮 na tyle otwarte, na tyle skalowalne, 偶e maj膮 te偶 dost臋pne modu艂y bran偶owe, czyli mo偶emy system - mimo uniwersalno艣ci - dostosowa膰 do specyfiki konkretnej bran偶y.

Rados艂aw Dudziak: Kt贸ry z tych modeli klienci najcz臋艣ciej wybieraj膮, bior膮c pod uwag臋 te kryteria podzia艂u, kt贸re wymieni艂e艣?

Przemys艂aw Kniat: M贸wisz o chmura czy nie chmura, czy og贸lnie?

Rados艂aw Dudziak: M贸wi臋 og贸lnie.

Przemys艂aw Kniat: Okej, je艣li chodzi o to czy chmura, czy nie chmura - bo to jest jedno z kryteri贸w podzia艂u - to tutaj mog臋 wspom贸c pewnym raportem z tego roku przygotowanym przez Panorama Consulting Group. Firma zajmuje si臋 badaniem rynku pod k膮tem system贸w ERP. I wed艂ug tych bada艅, patrz膮c globalnie na ca艂ym 艣wiecie, to podzia艂 mi臋dzy systemami lokalnymi a systemami chmurowymi jest mniej wi臋cej p贸艂 na p贸艂 w tej chwili. Natomiast patrz膮c w kontek艣cie typowo chmury, jak i modeli chmurowych no to wi臋kszo艣膰 firm wybiera ju偶 model SaaS, czyli model oprogramowanie jako us艂uga. To jest ok. 75% firm decyduje si臋 na ten model.

Rados艂aw Dudziak: To ju偶 du偶o. A wyja艣nij mo偶e tak szerzej, czym si臋 w zasadzie r贸偶ni taki model wdro偶enia w tej formie tradycyjnej vs ten model chmurowy.

Przemys艂aw Kniat: Je艣li chodzi o r贸偶nic臋 to tych r贸偶nic nie nale偶y szuka膰 w takiej warstwie funkcjonalnej, bo funkcjonalno艣膰 systemu nie zale偶y od tego, czy system jest w chmurze, czy system jest w modelu tradycyjnym. Oczywi艣cie rozwi膮zania chmurowe, jako 偶e to jest pewien trend (偶yjemy w czasach cyfrowej transformacji), to rozwi膮zania chmurowe s膮 z definicji lepiej dopasowane do tego ekosystemu rozwi膮za艅 biznesowych, o kt贸rym m贸wi艂em. S膮 lepiej zintegrowane po prostu ju偶 na starcie. W systemach klasycznych to jest r贸wnie偶 do osi膮gni臋cia, natomiast wymaga dodatkowej pracy i zasob贸w, 偶eby t膮 integracj臋 po prostu zapewni膰. Natomiast tam, gdzie s膮 podstawowe r贸偶nice pomi臋dzy tymi modelami to jest poziom dostarczenia instalacji a tak偶e administracji komponentami, kt贸re s膮 niezb臋dne do tego, 偶eby system uruchomi膰.

System ERP jest dosy膰 z艂o偶onym bytem, nazwijmy to. Dzia艂a w oparciu o architektur臋 tr贸jwarstwow膮, czyli wymaga odpowiednich komponent贸w do tego, 偶eby m贸g艂 dzia艂a膰. Te komponenty mo偶emy podzieli膰 na dwie g艂贸wne warstwy - warstwa infrastruktury (po prostu potrzebujemy mie膰 sprz臋t, potrzebne s膮 serwery, potrzebne s膮 dyski, ca艂e otoczenie sieciowe, wirtualizacja). I to jest pierwszy aspekt. Drugi aspekt to tzw. warstwa operacyjna, czyli oprogramowanie serwerowe, kt贸re pozwala systemowi dzia艂a膰. Czyli np. system operacyjny, baza danych SQL b膮d藕 dowolna baza danych, na kt贸rej system b臋dzie dzia艂a艂; oprogramowanie do warstwy po艣redniej, oprogramowanie do platformy webowej komunikacji z u偶ytkownikiem. To s膮 te komponenty, kt贸re s膮 wymagane.

Trzecim komponentem jest oczywi艣cie sama aplikacja. I teraz - w modelu takim tradycyjnym odpowiedzialno艣膰 za te wszystkie elementy, czyli infrastruktur臋, warstw臋 operacyjn膮 i aplikacj臋, spoczywa na kliencie. To klient ponosi koszt inwestycyjny zwi膮zany z zakupem sprz臋tu, musi zapewni膰 odpowiednie warunki pracy dla tego sprz臋tu, musi zatrudni膰 osoby, kt贸re tez b臋d膮 si臋 tym sprz臋tem opiekowa膰 - zapewnia膰 jego bie偶膮c膮 obs艂ug臋.

Rados艂aw Dudziak: A w chmurze nie ma tego?

Przemys艂aw Kniat: W chmurze jest zupe艂nie odwrotnie. Natomiast to, co zyskuje klient, dzi臋ki temu, 偶e ma to u siebie to ma pe艂n膮 kontrol臋. Decyduje o tym, jakie s膮 parametry 艣rodowiska, gdzie s膮 dane, kto ma dost臋p do system贸w w pe艂ny i 艣wiadomy spos贸b. Je艣li m贸wimy o chmurze no to tutaj w zale偶no艣ci od modelu oddajemy cz臋艣膰 odpowiedzialno艣ci za wybrane komponenty 艣rodowiska dostawcy chmury. W modelu IaaS, czyli infrastruktura jako us艂uga, tym elementem jest infrastruktura, kt贸r膮 dzier偶awimy od dostawcy. W modelu SaaS s膮 to wszystkie komponenty - i infrastruktura, i warstwa operacyjna, i aplikacja. Tym w pe艂ni zarz膮dza dostawca chmury, dzi臋ki czemu firma jest w stanie zdj膮膰 z siebie ci臋偶ar odpowiedzialno艣ci za te wszystkie elementy. No i skorzysta膰 z tych, nazwijmy to, dobrodziejstw chmury, czyli niski pr贸g wej艣cia, zasoby, z kt贸rych si臋 korzysta, brak konieczno艣ci inwestycji w struktur臋 sprz臋tow膮. Natomiast te偶 musi si臋 pogodzi膰 z tym, 偶e nie ma ju偶 takiego wp艂ywu na skalowalno艣膰 w kontek艣cie wydajno艣ci; 偶e musi system aktualizowa膰 regularnie i po prostu zaufa膰 dostawcy chmury w kontek艣cie bezpiecze艅stwa. To s膮 kluczowe elementy.

Rados艂aw Dudziak: Okej, a na pocz膮tku jeszcze wspomina艂e艣 o danych w systemie ERP. Czy m贸g艂by艣 te偶 wyja艣ni膰 w jaki spos贸b te dane zbieramy w systemie? Jak to wszystko zorganizowa膰, 偶eby z tych danych potem wyci膮gn膮膰 jakie艣 sensowne informacje?

Przemys艂aw Kniat: Bardzo wa偶ny temat - dane, kt贸re s膮 kluczowe w tych czasach cyfrowej transformacji. S膮 wr臋cz paliwem transformacji cyfrowej. Jak wiemy firmy w dzisiejszych czasach generuj膮 ogromn膮 ilo艣膰 danych - danych sprzeda偶owych, danych finansowych, danych produkcyjnych oraz wielu innych. Pierwszym takim wyzwaniem, czyli Twoje pytanie "jak to zorganizowa膰", to trzeba znale藕膰 jedno miejsce, w kt贸rym te dane b臋d膮 gromadzone. I system ERP wydaje si臋 takim dosy膰 naturalnym bytem w tym kontek艣cie, poniewa偶 on i generuje, i odpowiada za przetwarzanie danych na r贸偶nych poziomach organizacji. Natomiast sk膮d te dane maj膮 si臋 tam w tym systemie bra膰 i jakie mamy 藕r贸d艂a tych danych no to takim naturalnym 藕r贸d艂em danych oczywi艣cie s膮 u偶ytkownicy, kt贸rzy pracuj膮 w systemie. Oni przetwarzaj膮 dane, oni wprowadzaj膮 te dane. Co wi臋cej, odpowiadaj膮 za jako艣膰 tych danych i ich przejrzysto艣膰, dost臋pno艣膰. S膮 dosy膰 kluczowym zasobem i elementem ca艂ej architektury.

Natomiast w dzisiejszych czasach coraz wi臋cej firm korzysta z nowoczesnych technologii w kontek艣cie pozyskania danych, po to, 偶eby pozyskiwa膰 te dane z r贸偶nych poziom贸w organizacji. Nawet z tych najni偶szych poziom贸w w fabrykach - z poziom贸w maszyn, urz膮dze艅. I tutaj takie elementy jak czujniki, sensory, technologie czy us艂ugi internetu rzeczy pomagaj膮 firmom w艂a艣nie w gromadzeniu wysokiej jako艣ci danych w kr贸tkim czasie.

Rados艂aw Dudziak: Okej, ale co firma z tego ma? Bo wiemy jak to faktycznie zbiera膰, wiemy sk膮d, a co to mo偶e przynie艣膰 firmie? Jakie艣 korzy艣ci?

Przemys艂aw Kniat: Je艣li gromadzimy dane z wielu poziom贸w mo偶emy powiedzie膰, 偶e podnosimy jako艣膰 tych danych. Podnosimy jako艣膰 tych danych, podnosimy jako艣膰 analiz, podnosimy jako艣膰 decyzji, kt贸re s膮 w oparciu o te dane podejmowane. To jest pierwszy aspekt. Drugi aspekt istotny jest taki, 偶e mo偶emy skorzysta膰 z nowoczesnych technologii w kontek艣cie przetwarzania tych danych. Takie technologie jak Big Data pozwalaj膮 firmom na przetwarzanie du偶ych zbior贸w danych. Bo skoro mamy gromadzi膰 tych danych coraz wi臋cej no to musimy wydajnie je analizowa膰. Wi臋c to jest jedna z us艂ug, kt贸re mo偶emy wykorzysta膰.

Z drugiej strony, takie technologie jak sztuczna inteligencja pozwalaj膮 firmom na budow臋 modeli predykcyjnych w oparciu o kt贸re jestem w stanie prognozowa膰 b膮d藕 przewidywa膰 r贸偶nego rodzaju zachowania. Prognozowa膰 popyt, sprzeda偶, dost臋pno艣膰 towar贸w i produkt贸w, przewidywa膰 awarie, zachowania klient贸w. Wiele element贸w mo偶emy pod to podci膮gn膮膰. Natomiast to co jest istotne - bo to tak oczywi艣cie 艂adnie wszystko brzmi - 偶eby to by艂o mo偶liwe musimy zapewni膰 te偶 na ka偶dym z tych etap贸w (generowania, gromadzenia, przetwarzania danych) wzajemn膮 komunikacj臋 i przenikanie si臋 tych rozwi膮za艅. Czyli znowu wracamy do tego ekosystemu. Musimy zapewni膰 sp贸jny system rozwi膮za艅, kt贸re s膮 w stanie si臋 ze sob膮 sprawnie komunikowa膰 w obr臋bie jednego organizmu.

Rados艂aw Dudziak: No dobra, a w takim razie powiedz dla jakich firm s膮 systemy ERP, czy jakie firmy powinny u偶ywa膰 system贸w ERP?

Przemys艂aw Kniat: To nie jest tak, 偶e systemu ERP powinna u偶ywa膰 ka偶da firma. S膮 te偶 systemy tzw. wyspowe niezintegrowane, kt贸re doskonale sprawdzaj膮 si臋 w mniejszych organizacjach, poniewa偶 te firmy maj膮 mniejsze potrzeby. Natomiast decyzja firm o wyborze systemu ERP jest najcz臋艣ciej podyktowana po prostu ich rozwojem. Firmy si臋 rozwijaj膮 i maj膮 wi臋ksze potrzeby chocia偶by w kontek艣cie automatyzacji i uporz膮dkowania proces贸w organizacji. Do tego momentu ka偶da firma dochodzi gdzie艣 tam swoim tempem i w swoim zakresie.

Rados艂aw Dudziak: I kiedy jest ten moment, kiedy firma mog艂aby rzeczywi艣cie system wdro偶y膰?

Przemys艂aw Kniat: Mo偶emy wyr贸偶ni膰 kilka przes艂anek, kt贸re mog膮 m贸wi膰, 偶e to jest dobry moment. Np. potrzeba rozwoju. System ERP powinien, po pierwsze, wspiera膰 rozw贸j organizacji, powinien by膰 otwarty na zmiany, czyli zmienia膰 si臋 wraz z organizacj膮. Powinien by膰 otwarty na nowe pomys艂y, kt贸re mog膮 si臋 pojawia膰 w organizacjach w przeci膮gu lat. Wi臋c system ERP powinien wspiera膰. Je偶eli czujemy potrzeb臋 rozwoju to to jest dobry moment.

Drugi aspekt to wzrost wydajno艣ci w kontek艣cie pracy - u偶ytkownik贸w, ale w og贸le te偶 proces贸w firm. Potrzebujemy automatyzowa膰 procesy, potem porz膮dkowa膰 i podnosi膰 efektywno艣膰 przep艂ywu informacji wewn膮trz organizacji. Je偶eli tak膮 potrzeb臋 odczuwamy to jest ten moment na wyb贸r systemu ERP.

Id膮c dalej - funkcjonalno艣膰. Systemy ERP rozwijaj膮 si臋 w kontek艣cie funkcjonalno艣ci. By膰 mo偶e system, kt贸rego firma u偶ywa w tym momencie nie ma jakiej艣 funkcjonalno艣ci, kt贸re s膮 dost臋na w nowoczesnych systemach i tutaj warto si臋 tym tematem zainteresowa膰.

I czwarty aspekt to post臋p techniczny. Nowoczesne technologie, o kt贸rych m贸wimy. Starsze systemy tego nie maj膮, mniejsze systemy te偶 tego nie maj膮. Nie maj膮 po prostu tego poziomu integracji danych. Nie tutaj jest ich rola, wi臋c je艣li firma odczuwa tak膮 potrzeb臋 i chce skorzysta膰 z tych nowych technologii to systemy ERP si臋 do tego idealnie nadaj膮.

Rados艂aw Dudziak: Wspomina艂e艣 o tym, 偶e systemy mog膮 by膰 np. otwarte czyli mo偶na je dostosowywa膰 do swoich potrzeb i jakich艣 konkretnych wymaga艅. A powiedz w takim razie, na ile firmy potrzebuj膮 takich dostosowa艅? W zasadzie jak te systemy mo偶na dostosowywa膰 - czy do swojego indywidualnego biznesu, czy do zmieniaj膮cych si臋 warunk贸w otoczenia. Zak艂adam, 偶e pewnie ka偶dy twierdzi, 偶e jest indywidualny i chce to mie膰 po swojemu, tak?

Przemys艂aw Kniat: Z punktu widzenia klienta oczywi艣cie najbardziej istotne jest to, 偶eby system, kt贸ry maj膮 wybra膰 i wdro偶y膰 jak najbardziej spe艂nia艂 ich oczekiwania, jak najlepiej odwzorowa艂 ich procesy, a tak偶e by艂 dostosowany do specyfiki firmy. No i to jest oczywi艣cie naturalne, poniewa偶 im mniej tych dostosowa艅 na pocz膮tku tym mniejsze s膮 koszty - te偶 utrzymania systemu w kolejnych latach. Natomiast bardzo wa偶nym aspektem, o kt贸rym my艣l臋, 偶e warto powiedzie膰 jest to, 偶e... na co powinny zwr贸ci膰 uwag臋 firmy, wybieraj膮c system to jest w艂a艣nie ta otwarto艣膰 platformy na zmiany. Bo nawet je艣li system na pocz膮tku wydaje si臋 by膰 spe艂niaj膮cym wszystkie wymagania to przecie偶 systemu nie szukamy na rok, dwa, trzy. Systemu szukamy na lata. System, tak jak m贸wili艣my, ma wspiera膰 rozw贸j, ma rosn膮膰 razem z firm膮, ma by膰 otwarty na zmieniaj膮ce si臋 potrzeby organizacji w kontek艣cie jakich艣 zmian czy nowych pomys艂贸w, otwarto艣ci na nowe rynki. R贸偶ne pomys艂y firmy maj膮. Je艣li w tym kontek艣cie system nie b臋dzie otwarty no to sobie zamykamy pewn膮 drog臋. Mo偶emy poda膰 kilka przyk艂ad贸w takich z 偶ycia, np. firma polska, kt贸ra otwiera oddzia艂 za granic膮. No to je艣li system nie jest systemem wielofirmowym to jest problem. Je艣li system nie wspiera przepis贸w prawa w innych krajach to wtedy jest problem. Firma staje przed decyzj膮 o tym, czy wybra膰 nowy system w tych poszczeg贸lnych krajach czy w konkretnym kraju, czy te偶 w og贸le zmieni膰 podej艣cie i wdro偶y膰 system scentralizowany.

Inny przyk艂ad, kt贸ry si臋 uwidoczni艂 w ostatnim roku przez COVID - firmy nagle stan臋艂y przed wyzwaniem integracji systemu ERP z wieloma platformami sprzeda偶owymi. R贸偶nymi platformami. I teraz, je偶eli system nie wspiera tej otwarto艣ci no to jest problem i trzeba go wymieni膰. Tak偶e to jest bardzo wa偶ny aspekt, o kt贸rym firmy powinny pami臋ta膰. Sprawdza膰 i upewnia膰 si臋, czy system jest otwarty na te zmiany, poniewa偶 to gwarantuje rozw贸j, kt贸ry jest kluczowy.

Rados艂aw Dudziak: Okej... ale z bada艅 wynika, 偶e 89% kt贸re szukaj膮 systemu ERP wskazuj膮 funkcjonalno艣膰 finans贸w jako taki kluczowy obszar. Dlaczego on jest tak wa偶ny, skoro m贸wimy tutaj o dostosowaniu w tak wielu obszarach?

Przemys艂aw Kniat: Finanse, ksi臋gowo艣膰 i controlling to s膮 te obszary, w kt贸rych gromadzone s膮 dane na podstawie kt贸rych podejmowane s膮 te najwa偶niejsze, strategiczne decyzje. Wi臋c na pewno s膮 bardzo istotne. Jako艣膰 tych danych i ich przejrzysto艣膰, a tak偶e dost臋pno艣膰 i aktualno艣膰 jest kluczowa w kontek艣cie tych decyzji. Drugi aspekty, kt贸ry jest wa偶ny w tych obszarach finansowo-ksi臋gowych to automatyzacja proces贸w rachunkowo艣ci, a tak偶e automatyzacja proces贸w przetwarzania dokument贸w. W艂a艣nie po to, 偶eby mie膰 szybko aktualne dane w systemie. Tak偶e tutaj nie ma si臋 co dziwi膰, 偶e u偶ytkownicy czy decydenci tak to odbieraj膮, poniewa偶 system na wielu poziomach jest w stanie po prostu wspiera膰 firmy. Kontrolowa膰 i optymalizowa膰 przep艂ywy pieni臋偶ne albo stany magazynowe; jest w stanie kontrolowa膰 przep艂ywy i koszty, i po prostu rentowno艣膰 firmy czy te偶 jest w stanie dzi臋ki temu zarz膮dza膰 ryzykiem i podejmowa膰 strategiczne decyzje inestycyjne. Wi臋c z tego punktu widzenia oczywi艣cie obszar finansowo-ksi臋gowy jest bardzo istotny i kluczowy.

Cz臋sto, z takiej te偶 praktyki - firmy maj膮 takie pomys艂y, 偶eby wdro偶y膰 system ale bez modu艂u finansowo-ksi臋gowego. To wtedy troch臋 mija si臋 z celem.

Rados艂aw Dudziak: Da si臋?

Przemys艂aw Kniat: Da si臋, jasne, 偶e si臋 da. Wszystko si臋 da, ale to jest jakby zaprzeczenie idei systemu ERP, w kt贸rym w艂a艣nie modu艂 finansowo-ksi臋gowy jest bardzo istotny, no bo na podstawie tych danych chcemy podejmowa膰 decyzje. Je艣li ten modu艂 pominiemy to dosy膰 mocno si臋 po prostu na starcie ograniczamy. Wi臋c wtedy pytanie, czy my w og贸le potrzebujemy systemu ERP - czy do niego doro艣li艣my, czy jeste艣my gotowi do tego, 偶eby taki system wykorzystywa膰 w pe艂ni.

Rados艂aw Dudziak: No tak, my艣l臋, 偶e bez w膮tpienia finanse w biznesie s膮 istotne, tak偶e tu chyba nie ma nikt w膮tpliwo艣ci. A co z tymi pozosta艂ymi rozwi膮zaniami IT, bo przecie偶 w firmie takich rozwi膮za艅 na pewno ka偶dy ma wiele - nie tylko system贸w ERP. W jaki spos贸b mo偶na je zintegrowa膰 z tym systemem, 偶eby odnie艣膰 te偶 z tego jak膮艣 korzy艣膰.

Przemys艂aw Kniat: Na pewno powinni艣my o tym pomy艣le膰. To jest troszk臋 takie nawi膮zanie do tego ekosystemu, o kt贸rym zacz臋li艣my rozmawia膰, ale mo偶e warto to teraz troch臋 pog艂臋bi膰 i wej艣膰 w szczeg贸艂y. Mo偶e powiem na przyk艂adzie ekosystemu Microsoft, jako 偶e s膮 najbli偶si mi, ale te偶 my艣l臋, 偶e najbli偶si klientom, poniewa偶 z mojego 10-letniego do艣wiadczenia i ostatniej wsp贸艂pracy z klientami no nie ma firmy, kt贸re by nie korzysta艂a ju偶 z jakich艣 rozwi膮za艅 Microsoft. A Microsoft jest liderem cyfrowej transformacji. Swoj膮 przewag臋 opiera na tym, 偶e posiada w swoim portfolio nie jeden produkt czy us艂ug臋 a ca艂膮 gam臋 produkt贸w, kt贸re s膮 wszystkim w organizacji i firmach doskonale znane.

Rados艂aw Dudziak: No tak, Worda czy Excela pewnie ka偶dy umie.

Przemys艂aw Kniat: Dok艂adnie. Co wi臋cej, strategia, kt贸r膮 Microsoft realizuje, czyli strategia One Microsoft ma w艂a艣nie na celu jak najwi臋ksz膮 integracj臋 tych wszystkich rozwi膮za艅 biznesowych, z kt贸rych korzystaj膮 firmy. Wi臋c je艣li firma wybiera system ERP Microsoft no to przez sam ten fakt ju偶 jest jakby pewna warto艣膰 dodana, kt贸ra wynika z tego, 偶e ten system b臋dzie naturalnie zintegrowany z tymi elementami.

Teraz mo偶emy sobie troch臋 wej艣膰 w szczeg贸艂y tych poziom贸w integracji i poda膰 przyk艂ady konkretnych korzy艣ci, kt贸re firma mo偶e odnie艣膰. I teraz tak - pierwszy poziom to powiedzmy niech b臋dzie ten poziom integracji systemu ERP z Microsoft 365, czyli elementami Microsoft 365 Outlook, Teams, Microsoft Excel. Microsoft zapewnia wtyczki do tych aplikacji z poziomu systemu ERP. M贸wi臋 konkretnie w systemie Microsoft Dynamics 365 Business Central. Czyli u偶ytkownik z poziomu Outlooka mo偶e zidentyfikowa膰 klienta, mo偶e jego kartotek臋 podejrze膰, mo偶e - co wi臋cej - tworzy膰 nowe dokumenty. Oferty, zam贸wienia, faktury. Tworzy膰 je i wysy艂a膰 bezpo艣rednio do klienta bez konieczno艣ci prze艂膮czania si臋 do interfejsu u偶ytkownika systemu. Je艣li chodzi o Excel, u偶ytkownik mo偶e wej艣膰, zaimportowa膰 dane do Excela, tam je zedytowa膰 na grupie element贸w i nast臋pnie zapisa膰 bezpo艣rednio z tego poziomu. Dzi臋ki temu, 偶e mamy po prostu wtyczk臋 w Excelu nie musimy wchodzi膰 do systemu ERP, poprawia膰 danych. Mo偶emy to zrobi膰 w Excelu i w prosty spos贸b zaktualizowa膰 dane w systemie.

Pracujemy w systemie ERP z poziomu innych aplikacji tego ca艂ego ekosystemu. Microsoft Temas na przyk艂ad. Mo偶emy prowadzi膰 dyskusje w kontek艣cie wybranych element贸w systemu, czyli np. kartotek towarowych, kartotek dostawc贸w, nabywc贸w i wy艣wietla膰 te kartoteki oraz edytowa膰 dane na tych kartotekach z poziomu MS Teams. Czyli nie musimy si臋 ci膮gle prze艂膮cza膰 do systemu, do interfejsu, wi臋c to jest jakby jeden poziom, kt贸ry wspiera ergonomi臋 i u偶yteczno艣膰 pracy dla u偶ytkownika. Mo偶esz zrobi膰 pewne dzia艂ania z ka偶dego poziomu.

Drugi obszar, my艣l臋, 偶e bardzo istotny, to Power Platform, czyli to jest grupa, platforma tzw. rozwi膮za艅 niskokodowych. Takich, kt贸re nie wymagaj膮 od u偶ytkownik贸w specjalistycznej wiedzy programistycznej ani wiedzy IT w kontek艣cie obs艂ugi. Te rozwi膮zania wspieraj膮 u偶ytkownik贸w w tworzeniu raport贸w, budowie aplikacji, przep艂ywach pracy i automatyzacji. Mamy tutaj Power BI, Power Apps, Power Automate. I to, o co zadba艂 Microsoft to to, 偶eby z jednej strony elementy tej platformy mia艂y gotowe konektory do kilkuset istniej膮cych aplikacji i 藕r贸de艂 danych. Czyli Power BI mo偶e korzysta膰 z wielu r贸偶nych 藕r贸de艂 danych w kontek艣cie raport贸w; w Power Apps mo偶emy tworzy膰 aplikacje w oparciu o wiele 藕r贸de艂 danych z r贸偶nych innych system贸w, baz danych, aplikacji; Power Automate czyli automatyzacja proces贸w i przep艂yw贸w pracy. Te przep艂ywy mo偶emy budowa膰 w oparciu o wiele r贸偶nych aplikacji - nie tylko aplikacji Microsoft. Tych dost臋pnych wtyczek jest ok. kilkaset. Gotowe s膮 te偶 szablony, kt贸re pozwalaj膮 nam korzysta膰 z gotowych, sprawdzonych przep艂yw贸w pracy, wi臋c to jest kolejny poziom.

Trzeci poziom to jest poziom integracji system贸w ERP z nowoczesnymi technologiami, o kt贸rych ju偶 m贸wili艣my. Czyli sztuczna inteligencja - ju偶 dzisiaj w systemie mo偶emy prognozowa膰 sprzeda偶, przep艂ywy pieni臋偶ne. Internet rzeczy - mo偶emy pod艂膮cza膰 maszyny do systemu, dzi臋ki czemu zasila膰 go danymi z tego poziomu. Mo偶emy korzysta膰 z us艂ug Big Data po to, 偶eby analizowa膰 dane, je偶eli mamy tych danych du偶o. Wi臋c to jest kolejny poziom integracji.

No i powiedzmy sobie szczerze, Microsoft ma najbardziej kompleksowy ten interfejs i najbardziej u偶yteczny, gdzie pr贸g wej艣cia w ten ekosystem Microsoft jest do艣膰 niski jako 偶e wszyscy korzystaj膮 z jakich艣 rozwi膮za艅 Microsoft.

Rados艂aw Dudziak: Okej, czyli Power Apps, Power BI... czyli Microsoft daje du偶o tego "power", ale w takim razie tego jest tak du偶o, 偶e pytanie, czy taki zwyk艂y u偶ytkownik nie zagubi si臋 w tym wszystkim? I te偶 tak naprawd臋 jak膮 korzy艣膰 on odniesie z tego wszystkiego w swojej codziennej pracy?

Przemys艂aw Kniat: To, co jest istotne z punktu widzenia u偶ytkownika to po pierwsze ergonomia pracy i dost臋p do informacji. Nowoczesne systemu ERP zapewniaj膮 nam dost臋p do informacji, czyli to, 偶eby艣my mogli po艂膮czy膰 si臋 z systemem z dowolnego miejsca - czy to z pracy, czy to z domu. Z dowolnej platformy - czy to jest Android, Windows czy iOS. I z dowolnego urz膮dzenia - czy to jest laptop, stacja robocze, smartphone czy tablet to nie ma mie膰 znaczenia. U偶ytkownik ma mie膰 mo偶liwo艣膰 dost臋pu do informacji.

Drugi element to u偶yteczno艣膰 systemu. Te interfejsy s膮 projektowane w taki spos贸b, 偶eby u偶ytkownik po zalogowaniu w szybki spos贸b by艂 w stanie zorientowa膰 si臋 w sytuacji i po prostu przyst膮pi膰 do codziennych zada艅. Interfejsy s膮 oparte na tzw. rolach u偶ytkownik贸w. Ka偶dy u偶ytkownik ma spersonalizowan膮 rol臋 po to 偶eby w艂a艣nie po zalogowaniu mia艂 dost臋p tylko do tych obszar贸w, danych, funkcjonalno艣ci, kt贸re s膮 mu niezb臋dne do realizacji swoich zada艅. I to jest jakby jeden element, czyli ta u偶yteczno艣膰, dost臋pno艣膰 informacji, dost臋pno艣膰 interfejsu. Pyta艂e艣 o to zagubienie u偶ytkownika, no w艂a艣nie kolejnym elementem jest to, 偶eby w interfejsie takiego systemu zawrze膰 te偶 informacje, kt贸re pochodz膮 z innych, z innych aplikacji. Po to, 偶eby w艂a艣nie u偶ytkownik si臋 nie zagubi艂, tylko mia艂 wszystko w jednym miejscu. Przyk艂ady takich zastosowa艅 - raporty Power BI. Raporty Power BI to s膮 raporty, kt贸re mog膮 by膰 budowane na podstawie r贸偶nych 藕r贸de艂. Nie tylko system贸w ERP, ale mog膮 by膰 dzi臋ki tej integracji ogl膮dane z poziomu interfejsu systemu ERP, czyli tu mamy pewn膮 synergi臋 w tym zakresie.

Rados艂aw Dudziak: Czyli u偶ytkownika w zasadzie nie obchodzi, z czego korzysta, tylko informacja, kt贸rej potrzebuje.

Przemys艂aw Kniat: Tak. Kolejny przyk艂ad to mog膮 by膰 maila, czyli u偶ytkownik mo偶e zawsze mie膰 dost臋p do swojej skrzynki mailowej z poziomu systemu ERP. Mo偶e te maila przegl膮da膰, mo偶e te maila wysy艂a膰. Nie musi prze艂膮cza膰 si臋 na klienta poczty. Automatyzacja proces贸w to te偶 jest ostatni aspekt, o kt贸rym dzisiaj m贸wili艣my. Te przep艂ywy pracy mog膮 by膰 wr臋cz wyzwalane z systemu ERP przez u偶ytkownika. A system ERP jest oczywi艣cie wa偶nym ogniwem w tych przep艂ywach pracy i kluczowym elementem. Poziom贸w jest wiele. Ergonomia pracy jest te偶 tym elementem, do kt贸rego dostawcy system贸w przywi膮zuj膮 bardzo du偶膮 rol臋, wi臋c my艣l臋, 偶e nie ma takich obaw, bo to jest kluczowe, 偶eby u偶ytkownicy w艂a艣nie byli w stanie porusza膰 si臋 w systemie w spos贸b p艂ynny.

Rados艂aw Dudziak: Okej, a m贸wimy dzisiaj bardzo du偶o - a w艂a艣ciwie Ty nam to wszystko przybli偶asz - o nowoczesnych technologiach, o tej du偶ej ilo艣ci danych, automatycznych procesach itd. Czy faktycznie taka technologia jest dost臋pna dla wszystkich, czy to raczej zarezerwowane dla wi臋kszych firm, kt贸re po prostu mog膮 sobie na to pozwoli膰, 偶eby z tych technologii korzysta膰?

Przemys艂aw Kniat: Powiedzmy sobie szczerze, 偶e w interesie dostawc贸w tych us艂ug jest to, 偶eby by艂y one dost臋pne, wi臋c w wi臋kszo艣ci te us艂ugi, o kt贸rych m贸wili艣my s膮 to po prostu us艂ugi chmurowe. Czyli to dostawca tych us艂ug, np. Microsoft dba o to, 偶eby te us艂ugi dzia艂a艂y; o to, 偶eby zapewni膰 im odpowiedni膮 wydajno艣膰 i moc obliczeniow膮 do tego, 偶eby realizowa艂y procesy w spos贸b wydajny. No i 偶eby dzia艂a艂y w odpowiednim trybie dost臋pno艣ci. Ca艂y ci臋偶ar jest po stronie us艂ugodawcy, nazwijmy to. I w interesie Microsoft jest te偶 to, 偶eby zapewni膰 komunikacj臋 z tymi elementami, z kt贸rymi chcemy si臋 zintegrowa膰. To by艂y te konektory. 呕eby mo偶na by艂o w 艂atwy spos贸b si臋 do tych us艂ug pod艂膮czy膰, wi臋c tutaj po prostu korzystamy z tych dobrodziejstw chmury. Niski pr贸g wej艣cia, dosy膰 elastyczny tryb rozlicze艅 Pay-as-you-go, czyli firma p艂aci rzeczywi艣cie za ten poziom dost臋pno艣ci - ten poziom wydajno艣ci us艂ug - jaki jest potrzebny.

Co te偶 wa偶ne, wydajno艣膰 mo偶na sobie p艂ynnie regulowa膰. Je艣li wymagamy wi臋kszej wydajno艣ci w jakim艣 konkretnym okresie czasu mo偶emy to 艂atwo podnie艣膰. Nie musimy znowu inwestowa膰 w jaki艣 sprz臋t itd., po prostu korzystamy z zasob贸w o wi臋kszej wydajno艣ci. P艂acimy za to wi臋cej oczywi艣cie, natomiast mamy tak膮 dost臋pno艣膰. Wi臋c jak najbardziej - dla wszystkich.

 

Rados艂aw Dudziak: A no w艂a艣nie, wiele firm ju偶 u偶ywa dzi艣 systemu ERP, tyle 偶e cz臋sto taki system ju偶 ma wiele lat, nie by艂 zmieniany. Cz臋sto te偶 firmy nie widz膮 potrzeby jego zmiany na jaki艣 nowszy system. Czy by艣 m贸g艂 w takim razie powiedzie膰, jak膮 korzy艣膰 taka firma mo偶e odnie艣膰 z tego, 偶e w艂a艣nie ten system zmieni na nowszy czy zaktualizuje - jakby艣my tego nie nazwali.

Przemys艂aw Kniat: Troch臋 o tych korzy艣ciach i tych przes艂ankach ju偶 m贸wili艣my, wi臋c ja bym pytanie odwr贸ci艂, czyli powiedzia艂 jakie s膮 zagro偶enia zwi膮zane z tym, 偶e firma nie aktualizuje systemu. Jakie s膮 ryzyka z tym zwi膮zane. Wszyscy wiemy, 偶e ka偶dy system ma sw贸j cykl 偶ycia i ma tak偶e wsparcie dla tego systemu. Dla systemu, ale tak偶e dla komponent贸w, kt贸re s膮 potrzebne, 偶eby system dzia艂a艂 - o kt贸rych ju偶 m贸wili艣my, czyli SQL, system operacyjny, wybrane us艂ugi. One r贸wnie偶 wymagaj膮 wsparcia. I teraz pytanie jest takie: czy firma jest w stanie ponie艣膰 takie ryzyko, 偶e dostawca systemu czy te偶 partner przestanie po prostu wspiera膰 stare technologie. Bo w niczyim interesie nie jest wspieranie starych technologii.

Rados艂aw Dudziak: Czyli to rozumiem co艣 na zasadzie, jak Windows XP wyszed艂 ju偶 z obiegu, ze wsparcia? To r贸wnie偶 tutaj jest ryzyko podobne?

Przemys艂aw Kniat: Tak, to jest jeden aspekt technologiczny, ale to, co bardziej istotne to dostosowanie systemu do przepis贸w, kt贸re si臋 zmieniaj膮 praktycznie w trybie ci膮g艂ym. Tych zmian jest bardzo du偶o. No i system, kt贸ry nie jest przystosowany do przepis贸w prawa jest systemem bezu偶ytecznym. Teraz pytanie, czy firma jest w stanie ponie艣膰 to ryzyko. Oczywi艣cie opr贸cz tych element贸w mamy te偶 elementy zwi膮zane z dost臋pno艣ci膮 do technologii oraz do funkcjonalno艣ci. Czy firma jest gotowa ponie艣膰 to ryzyko potencjalnej utraty przewagi konkurencyjnej, wynikaj膮cej z tego, 偶e inni maj膮 dost臋p do technologii i j膮 wykorzystuj膮, i s膮 w stanie podejmowa膰 lepsze decyzje, a my nie, bo tkwimy w jakim艣 starym technologicznie rozwi膮zaniu i nie chcemy nic zmienia膰. Tak偶e jak najbardziej jest wiele zagro偶e艅, kt贸re wynikaj膮 z tego, 偶e systemu nie zmieniamy. Ten problem troch臋 nam si臋 ko艅czy w kontek艣cie chmury. Je偶eli mamy chmur臋 no to po pierwsze, nie musimy zarz膮dza膰 t膮 technologi膮 - ona zawsze jest nowa. System si臋 aktualizuje, wi臋c rozwi膮zania chmurowe te偶 z firm ten ci臋偶ar aktualizacji system贸w i bycia zawsze na czas z technologi膮 znosi, poniewa偶 tam jest zawsze wszystko dost臋pne i aktualne. Ale w kontek艣cie system贸w lokalnych rzeczywi艣cie to jest jaki艣 problem.

Rados艂aw Dudziak: No tak, czyli pewnie decyzja o nowym systemie nie jest taka 艂atwa, ale z drugiej strony ryzyko te偶 jest du偶e, 偶eby tej decyzji nie podejmowa膰.

Przemys艂aw Kniat: Tak. Pami臋tajmy te偶, 偶e technologia si臋 zmienia w systemach ERP i o ile kilka lat temu update systemu to by艂 du偶y projekt, o tyle dzisiaj systemy s膮 tak projektowane, 偶eby po prostu wspiera膰 i zapewnia膰 ci膮g艂o艣膰 tych aktualizacji. M.in. przez to, 偶e s膮 dost臋pne w chmurze. Po prostu musi by膰 mo偶liwo艣膰 ich bie偶膮cej aktualizacji, wi臋c dzisiaj upgrade to ju偶 nie jest wielkie wydarzenie. Natomiast trzeba oczywi艣cie pami臋ta膰 o tym, 偶eby mie膰 zawsze dost臋pne narz臋dzia i po prostu aktualizowa膰 mo偶liwie z wersji na wersj臋. Tego wymaga dzisiejszy rynek tak naprawd臋.

Rados艂aw Dudziak: Przemku, dzi臋kuj臋 Ci za rozmow臋 i wyczerpuj膮ce odpowiedzi. W nast臋pnym odcinku z naszej serii Rozm贸w o IT b臋d臋 rozmawia艂 z Piotrem 艢ledziem - Prezesem i za艂o偶ycielem IT.integro. Porozmawiamy o tym, czym jest chmura obliczeniowa, sztuczna inteligencja czy analiza predykcyjna, a tak偶e wiele wi臋cej. Zapraszamy!


Poinformuj mnie, kiedy b臋dzie dost臋pny kolejny odcinek

Patronem portalu jest:
Patroni medialni: